فریدون چون شد بر جهان کامـکار
ندانست جز خویشـــــتن شهریار
به رســــم کیان تاج و تخت مهی
بیاراست با کاخ شاهنـــشهی
به روز خجــــــــسته سر مهر ماه
به ســـــــر بر نهاد آن کیانی کلاه
زمانه بی اندوه گشــــــت از بدی
گرفتند هر کــــــــــــس ره بخردی
دل از داوری ها بپرداخـــــــــــــتند
به آیین یکی جشن نو ساخــتند
نشستند فرزانگان،شادکــــــــام
گرفتند هر یک ز یاقوت جـــــــــام
می روشــــن و چهره ی شاه نو
جهان نو زداد از ســــــــــر ماه نو
بفرمود تا آتش افروخـــــــــــــــتند
همه عنبر و زعفران ســــــوختند
پرســـــتیدن مهرگان دین اوست
تن آسانی و خوردن آیین اوست
کنون یادگار اســت از او ماه مهر
بکوش و برنج، ایچ منهای چـــهر
روز های ماه در ایران باستان نام های خاص داشتند و ازجمله روز شانزدهم هر ماه «مهر» بود. بنابراین «روز مهر» در ماه مهر (شانزدهم)، مهمترین روز آیین های مهرگان بود. آیین های مهر (جشن های مهرگان) پس از نوروز، مهمترین عید ملی ایرانیان بوده است. نوروز با بهار و شکوفه و نوید برکت آغاز می شد و مهرگان به خاطر پایان رسیدن کار جمع آوری محصول و آغاز شش ماهه شب های طولانی تر و سرما.
«مهرگان» ویژه آیین های سپاسگزاری به درگاه خداوند [اهورامزدا] است که این همه نعمت را به انسـان ارزانی داشته است و نیز اســــتفاده از این فرصت برای تحکیم دوستی ها، محبت ها و عواطف انسانی بوده است. به نظر بسیاری از مورخان، «مهرگان» آیین الزام ایرانیان به دوستی کردن و مهر ورزیدن به یکدیگر هم به شمار می آید. در گذشته، در روزهای مهرگان (4 تا 6 روز) مردم مهمانی های بزرگ برپا می کردند و پذیرایی با میوه تازه در مهرگان و میوه خشک (آجیل و خشکبار) در نوروز رسم تغییرناپذیر ایرانیان از عهد باستان بوده است.
در مورد جشن مهرگان در روایت وجود دارد.1- مهرگان جشنی است به پاس پیروزی فریدون بر ضحاک 2- مهرگان(مهرورز) جشنی است که به ایزدمهر تعلق دارد.از میان این دو روایت البته روایت اول دارای طرفداران بیشتری است.بر طبق داستان های اسطوره ای در این روز پادشاهان ایران تاجی بر سر مینهادند که صورت آفتاب در میان چرخی گردان بر آن منقوش بود. هنگام طلوع آفتاب یکی از سپاهیان در حیاط قصر سلطنتی ایستاده فریاد میزد «ای فرشتگان به عالم فرود آیید و بدکاران را بزنید و از دنیا برانید».
برنامه های جشن مهرگان در ایران قدیم عبارت بودند از:
• بار عام شاهان
• اهداء هدایای فراوان به پیشگاه پادشاهان
• بخشیدن لباس های تابستانی یا زمستانی موجود در صندوق خانه شاه به عموم مردم
• رسیدن پیک خجسته به دربار شاهی
• مراسم آفرین خوانی
• برگزاری تعدادی رسوم تمثیلی.
یادمان باشد ما ایرانی آریائی هستیم و نباید اجازه بدهیم تا این جشنهای ملی باستانی ما به دست فراموشی سپرده شوند.
پس دوستان گلم جشن مهرگان بر شما مبارک.
